|
ما سرخوشان مست دل از دست داده ایم
|
مدت هاست که کسانی در موسیقی ما پرچم تقلید و عدم تقلید را برافراشته و خود و کاستی هایشان را پشت آن پنهان کرده اند.
در زمینه تقلید بحث فراوان مطرح می گردد و گروهی تقلید را روا و گروهی ناروا می دانند اما آنچه نگاشته می شود نظر شخصی اینجانب در مورد تقلید و داعیه داران نداشتن تقلید می باشد:
شالوده موسیقی اصیل ایرانی بر ردیف ها و دستگاه های ایرانی است که سالیان به همین منوال بوده و تمام خوانندگان این سبک موسیقی از آن پیروی می کنند و نکته بارز و شامخ خود را تسلط بیشتر بر ردیف و دستگاه می دانند و حداقل در ادعا خود را بالاتر از دیگران می دانند "حتی اگر در آثارشان توجه کاملی بدان ننمایند" و بزرگترین و مهمترین منتقد آن نیز سال ها در همان شیوه خوانده و آثار فاخرش نیز در همین سبک و سیاق بوده است (و گروهی از منتقدین نیز محلی از اعراب در این زمینه ندارند و هنوز رزومه مناسبی برای بررسی در کارنامه ندارند) و هنوز صداهای ضبط شده ایشان در کلاس های آوازی موجود می باشد.
نکته دیگر در تقلید شخصی است که از آن تقلید می شود مثلا در دین از مراجع و در ورزش از قهرمانان بزرگ و خوش نام و یا در شعر از حافظ و سعدی تقلید می شود هیچ کس تا به حال دیده است که شاعری از شاعر درباری قرن فلان که به جز مجیزگویی و اشعار سطح پایین نداشته است تقلید کند؟ولی همه خواهان تقلید از سعدی و حافظ و رودکی و فردوسی و خیام و نظامی بوده و هستند چراکه آنان نماد شعر و ادب پارسی اند و تقلید از آنان نشان دهنده ورود به راه درست و مسیر مناسب ادب است.
البته منظور از تقلید هرگز کپی برداری و یکی گویی نیست.
در حال حاضر اکثر خوانندگان ما الگو و اسطوره خود را استاد شجریان می دانند و از ایشان پیروی می کنند که این امر به دلیل موفقیت ایشان در کارهایشان و خلوص و اصالت کار ایشان است و در طول سال های گذشته بسیار خوانندگانی بوده اند که آمده و رفته اند اما سبک و شیوه خواندن استاد بنان استاد تاج استاد طاهرزاده ماندنی و ماندگار شده و خوانندگان قدیمی و حال حاضر از شیوه خواندن و نحوه ادای کلمات و شیوه رساندن معنی اشعار و ........ از ایشان تقلید کرده اند و خواهند کرد.
شیوه استاد شجریان در موسیقی ایرانی نیز این گونه بوده است و خوانندگان جوان و آن هایی که می خواهند قدم در راه پیشرفت بگذارند از روش استاد پند آموزی می کنند و دیده ایم خوانندگانی بوده اند که قصد تقلید صرف داشته و پس از مدتی محو شده اند و خوانندگانی که از محضر استاد تلمذ کرده اند و بهترین های زمان خود هستند.
اما دوستانی دم از تقلید و عدم تقلید می زنند که من به برخی از آنان علاقه قلبی دارم. شاید هم به این دلیل که پس از سالیان سال خواندن کسی نیست که روش و شیوه آنان را ادامه دهد و هیچ هنرجو یا شاگردی از شیوه آنان تقلید نمی کند به ستوه آمده اند چنان که اگر حتی شیوه خاصی وجود داشته باشد چون شیوه ای مخلوطی از موسیقی ایرانی و محلی است و اکثر ایرانیان تنها از قسمت ایرانی آن لذت می برند.
برخی در موسیقی ما حق آب و گل داشته و احترام و حرمت آنان بر همه واجب است اما جوانان تازه از راه رسیده ای هستند که هنوز یک غزل را به آواز نخوانده اند و حتی یک اثر مستقل نداشته و احتمالا در آینده ای نزدیک نیز نخواهند داشت و در زیر سایه بزرگان قبل از ارائه کار شروع به بمبارارن بزرگان موسیقی می کنند و دماغشان را پر از باد کرده و سه تار را به گیتار تبدیل می کنند و نام خودشان را بر آن می گذارند و می گویند یک اثر ما را هفتصدهزاردلار می خریده اند و نداده ایم.
اگر اینان لطف کنند و در آینده آثاری را برای لذت جامعه موسیقی و عرض یابی منتقدان در معرض شنیدن قرار دهند همه خوشحال خواهند شد.
بی پیر مرو تو در خرابات هرچند سکندر زمانی
و به قول شاعر:
به کوی عشق منه بی دلیل راه قدم که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد
ترقي مدتي بود که به علت آرتروز پيشرفته قادر به حرکت نبود. او در آخرين مصاحبه اش گفته بود:چيزي برايم باقي نمانده است. کتابخانه را تعطيل کردم و خانهام را براي تأمين هزينههاي درمان فروختم. بيمه هم کاري براي من نکرد، فقط يک بار آمدند و ديگر پشت سرشان را هم نگاه نکردند. هزينههاي درمانم را خودم پرداخت کردم و خدا را شكر مي كنم.
بيژن ترقي 12اسفند سال 1308 در تهران متولد شد. وي از سال 1335 همكاري خود را با راديو آغاز كرد. ترقي فعاليت ادبي خود را با استاداني چون ملكالشعراي بهار، اميري فيروزكوهي، نيما يوشيج و شهريار آغاز كرده بود و با هنرمندان و آهنگسازان نامي روزگار خود چون ابوالحسن صبا، رضا محجوبي، علي تجويدي، داريوش رفيعي و پرويز ياحقي همكاري نزديك داشت.
از ترانههاي او مي توان به برگ خزان، آتش كاروان، تكدرخت، طاووس، ميزده شب چو ز ميكده باز آيم، به زماني كه محبت شده همچون افسانه، صبرم عطا كن، پشيمانم، مرا نفريبي، بهار نورسيده ، به خاطر تو و سايه اشاره كرد.
از ميان كتابهاي ترقي ميتوان از آتش كاروان و از پشت ديوارهاي خاطره نام برد.
مراسم تشييع پيکر اين هنرمند روز دوشنبه برگزار مي شود.